Okul Güvenliği Pratik Uygulama Kılavuzu

T.C. ALANYA ALAATTİN KEYKUBAT ÜNİVERSİTESİ

Eğitim Fakültesi, Psikolojik Danışma ve Rehberlik A.B.D.

OKUL GÜVENLİĞİ VE
OLASI SALDIRILARA KARŞI

PRATİK UYGULAMA KILAVUZU

Psikolojik Danışmanlar  ·  Okul Yöneticileri  ·  Sınıf Öğretmenleri  ·  Veliler

Hazırlayan: Prof. Dr. Mustafa Uslu
PDR Bölümü, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi  ·  Nisan 2026

🔵  BÖLÜM 1 — PDR EL KİTABI

Tehdit Değerlendirme  ·  Sızıntı Sinyalleri  ·  Raporlama Protokolü

🔴  Yüksek Riskli Sinyaller	🟡  İzlenmesi Gereken Sinyaller
Belirli kişilere veya okula karşı intikam ifadesi “Herkesi öldüreceğim / bunun bedelini ödeyecekler” tarzı tehdit Silah edinme arzusu veya silaha erişimi olduğunu belirtme Saldırı planlamasına işaret eden çizim, yazı, mesaj Geçmiş okul saldırılarıyla hayranlık bağı kurma Espri kılığına bürünmüş tehdit (“şaka yapıyorum” ciddiyeti azaltmaz)	Uzun süreli sosyal dışlanma ve izolasyon Ani ve belirgin öfke artışı veya tam tersine ani içe kapanma Kayıp, ayrılık, başarısızlık gibi tetikleyici olayların ardından değişim Şiddet içerikli oyun veya medyayla aşırı özdeşleşme Okul veya arkadaşlar hakkında tekrarlayan olumsuz ifadeler Uyku bozukluğu, devamsızlık artışı, akademik çöküş

• Okul Müdürü / Müdür Yardımcısı — Nihai karar ve dış koordinasyon
• Psikolojik Danışman (PDR) — Risk değerlendirmesi ve öğrenci görüşmesi
• Sınıf/Branş Öğretmeni — Günlük davranış gözlemi ve akran bilgisi

Ekip ayda bir rutin toplantı yapar; acil durumlarda 2 saat içinde toplanır. Tüm görüşmeler yazılı tutanakla kayıt altına alınır.

✅  PDR Aylık Kontrol Listesi

☐  Sızıntı sinyali gözlemledim mi?	☐  TDE toplantısı gerçekleşti mi?
☐  Yüksek riskli öğrencilerle görüşme yaptım mı?	☐  Aile bilgilendirme gerektiren vaka var mı?
☐  Yeni öğrenci şikâyetlerini kayıt altına aldım mı?	☐  RAM ile koordinasyonum güncel mi?
☐  Okul iklimi gözlemimi güncel tuttum mu?	☐  Kriz protokolümü gözden geçirdim mi?

🟣  BÖLÜM 2 — YÖNETİCİ KRİZ EYLEM PLANI

Önleme  ·  Kriz Anı  ·  Kriz Sonrası Toparlanma

ÖNLEME Saldırı olmadan önce

KRİZ ANI Saldırı sırasında

TOPARLANMA Saldırı sonrasında

⚠  Aktif Tehdit Varsa: Bu Sıralamayı İzleyin

1. Okul genelini anons edin: “Tüm öğrenciler ve personel sınıflara geçsin, kapıları kilitleyin.”
2. Güvenlik (155 / 156) ve ilk yardım (112) hatlarını arayın — aynı anda iki personel.
3. Müdür / yardımcısı binayı boşaltma mı yoksa kilitleme mi kararını verir.
4. Öğrencileri pencereden uzak tutun, kapıları barikat yapın.
5. İl MEM’i ve RAM’ı bilgilendirin.
6. Sosyal medyaya hiçbir şey paylaşmayın. Veli iletişimini yalnızca müdür yürütür.
7. Güvenlik geldiğinde kapıları yalnızca yetkili personel açar.

📋  İdari Adımlar	💙  Psikolojik Destek
Velilere resmi yazılı bildirim gönderin (sosyal medya değil) Basın açıklamalarını yalnızca müdür yapar Olayı belgeleyin: saat, tanıklar, alınan önlemler İl MEM’e olay tutanağı iletin Okulu normalleştirmek için dönüş takvimi oluşturun	PDR ve RAM ekibini 24 saat içinde okula alın Her sınıfta kısa, yaş uygun bilgilendirme yapın Yüksek kaygı gösteren öğrenciler için bireysel görüşme sırası oluşturun Öğretmenlere “bu konuyu nasıl konuşacağız?” rehberliği sağlayın Velilere “evde nasıl konuşulur” bilgi notu dağıtın

✅  Yönetici Kriz Sonrası Kontrol Listesi (72 Saat)

☐  Velilere resmi bildirim yapıldı mı?	☐  Yüksek riskli öğrenciler için görüşme planlandı mı?
☐  İl MEM’e tutanak iletildi mi?	☐  Personel için psikolojik destek sağlandı mı?
☐  PDR/RAM okula alındı mı?	☐  Okula dönüş takvimi oluşturuldu mu?
☐  Sınıf bilgilendirmeleri tamamlandı mı?	☐  Basın/sosyal medya yönetimi kontrol altında mı?

Sayın Velimiz,

[Tarih / Saat]’de okulumuzda [olayın kısa, nötr tanımı] yaşanmıştır. Öğrencilerimizin ve personelimizin güvenliği her koşulda önceliğimizdir.

Gerekli önlemler alınmış, ilgili birimler bilgilendirilmiştir. Çocuğunuzu okuldan almak isterseniz [giriş kapısı / saat] bilgilerini esas alınız.

Çocuğunuzun bu süreci duygusal olarak işlemesine destek olmak için psikolojik danışmanımız [ad] ile [iletişim yolu] üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Saygılarımızla,
[Okul Müdürü Adı Soyadı]  ·  [Okul Adı]

🟠  BÖLÜM 3 — ÖĞRETMEN ERKEN UYARI GÖZLEM FORMU

Sınıfta Dikkat Edilmesi Gereken Davranışsal Değişimler

Önemli Hatırlatma: Bu form tanı aracı değildir. Amaç, “bir şeyler ters gidiyor” sezgisini somutlaştırmaktır. Öğrencinin bilgilerini okulun güvenli belge sisteminde saklayın.

#	Gözlem Maddesi	Yanıt / Not
A — Sosyal Örüntüdeki Değişimler
1	Öğrencinin arkadaş grubundan ani kopuş yaşadı	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Ne zaman başladı?
2	Sınıfta süregelen sosyal dışlanmaya maruz kalıyor	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Kim dışlıyor?
3	Tek taraflı veya ısrarcı çatışmalar yaşıyor	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Kimle / ne sıklıkta?
B — Duygusal ve Davranışsal Değişimler
4	Önceden olmayan yoğun öfke patlamaları	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Tetikleyici var mı?
5	Aşırı sessizleşme veya içe kapanma	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Başlangıç tarihi?
6	Devamsızlık veya derse katılımda belirgin düşüş	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Hangi derslerde?
C — Tehdit Göstergesi İçeren Sinyaller
7	Şiddet veya zarar vermeye ilişkin sözel ifade	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Tam olarak ne söyledi?
8	Çizim, yazı veya mesajda şiddet içeriği	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Kopyası alındı mı?
9	Geçmiş okul saldırılarını yüceltiyor / özdeşleşiyor	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Hangi olay(lar)?
10	Silaha erişimi olduğunu ima etti ya da belirtti	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Kaynak nedir?
D — Tetikleyici Yaşam Olayları
11	Yakın zamanda kayıp, ayrılık, boşanma, ölüm yaşadı	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Olay neydi?
12	Akademik başarısızlık veya ciddi disiplin işlemi geçirdi	☐ Evet   ☐ Hayır   ☐ Emin değilim Detay?

Öğretmen Adı Soyadı	_________________________________
Branş / Sınıf	_________________________________
Öğrencinin Adı Soyadı	_____________________ (Belge gizli tutulacaktır)
Gözlem Tarihi	gg/aa/yyyy
PDR’a İletildi mi?	☐ Evet — Tarih: ___________   ☐ Hayır — Neden: ___________

🟢  BÖLÜM 4 — VELİ BİLGİ NOTU

Çocuğunuzu Korumak İçin Bilmeniz Gerekenler

Sevgili Velimiz,

Son günlerde yaşanan olaylar hepimizi sarstı. Çocuğunuzun güvenliği konusunda endişeli olmanız son derece doğal.

Bu notta: evdeki silah güvenliği, çocuğunuzdaki erken uyarı sinyalleri ve okulla nasıl iletişim kuracağınız konusunda somut bilgiler bulacaksınız.

Bu Bölüm Hayat Kurtarır

Türkiye’deki son okul saldırılarının önemli bölümünde failin aile üyelerine ait tescilli silahı kullandığı belirlenmiştir.

Evde ateşli silah bulunuyorsa:

• Silahı kilitli kasada veya kilitli dolapta saklayın.
• Mühimmatı silahtan ayrı ve ayrı kilitli bir yerde saklayın.
• Çocuğunuzun silaha erişemediğinden emin olun — “zaten biliyor, dokunmaz” yeterli değildir.
• Ergen çocuğunuz zor bir dönemden geçiyorsa silahı evin dışında tutmayı düşünün.

☐  Uzun süreli, açıklanamayan öfke veya içe kapanma	☐  Geçmiş okul saldırılarını araştırıyor, yüceltiyor
☐  “Kimseye zarar vermek istiyorum” tarzı ifadeler — şaka bile olsa	☐  Silah edinmek istediğini ya da edindiğini söylüyor
☐  Ani okul korkusu veya okula gitmek istememe	☐  Şiddet içerikli yazı, çizim veya mesajlar
☐  Yemek yememe, uyuyamama, aşırı ağlama	☐  Arkadaşlarından ve sizden tamamen kopma

Bu işaretleri fark ettiğinizde ne yapmalısınız?

1. Paniklemeden, yargılamadan çocuğunuzla konuşun: “Seni zor hissettiren bir şey var gibi görünüyor. Dinlemeye hazırım.”
2. Okul PDR’ını arayın. İletişim bilgileri: _________________________________
3. Durum acil görünüyorsa ALO 182 (Çocuk İhbar Hattı) veya 155’i arayın.
4. Evdeki silahları bu süreçte güvenli bir yere kaldırın.

✅  Yapın	❌  Yapmayın
Yaşına uygun, kısa ve sakin bir dille bilgilendirin “Üzücü bir şey oldu; ama senin okulun güvende” deyin Duygularını adlandırmasına izin verin Soruları varsa yanıtlayın; bilmiyorsanız “birlikte öğrenelim” deyin Rutin ve güveni koruyun	Haberleri çocukla birlikte saatlerce izlemeyin “Bunlar oluyor, alışacaksın” demeyin Konuyu tamamen kapatmayın; bastırılan korku büyür Kaygılandıran bir ifade duysanız görmezden gelmeyin “Espri yapıyordu” ya da “abartıyor” diye geçiştirmeyin

⬛  BÖLÜM 5 — SORUMLU MEDYA HABERCİLİĞİ İLKELERİ

Bulaşı Etkisini Azaltmak için Basın ve Sosyal Medya Önerileri

❌  Kaçının	✅  Yapın
Failin adını, fotoğrafını ve ayrıntılı motivasyonunu ön plana çıkarmayın “Rekor kırdı”, “en ölümcül saldırı” gibi sıralama dili kullanmayın Saldırının adım adım nasıl gerçekleştiğini aktarmayın Faili romantik veya trajik bir figür olarak sunmayın İlk saatlerde doğrulanmamış sayıları yayınlamayın Saldırı anı görüntülerini defalarca döngüde yayınlamayın	Olayı belgeleyin; kurbanları ve kurtarıcıları öne çıkarın Ruh sağlığı destek hatlarını haberin içine ekleyin Okul güvenliği uzmanlarından denge kuran yorumlar alın “Nasıl önlenir?” sorusunu “Bu nasıl oldu?”dan daha fazla işleyin Yetkililerden gelen resmi açıklamaları bekleyin Viral olabilecek saldırı içeriklerini sosyal medyada paylaşmayın

Okul Yöneticisi Sosyal Medya Kuralı — Kriz Anı ve Sonrası 48 Saat

• Okul adına sosyal medyaya yalnızca okul müdürü paylaşım yapar.
• Öğrenci listeleri, ölü/yaralı sayıları, fail bilgileri okul hesabından paylaşılmaz.
• Personel kişisel hesaplarından okulun adını verecek paylaşım yapmamalıdır.
• Öğrencilerin saldırı anı görüntüsü içeren paylaşımları fark edilirse aileler ve PDR bilgilendirilir.

⚖  BÖLÜM 6 — YASAL DAYANAK

Türkiye Mevzuatı ve Uluslararası Referanslar

• Millî Eğitim Temel Kanunu (No. 1739) — Madde 2: Öğrencinin beden, zihin, ahlâk, ruh ve duygu bakımından sağlıklı gelişmesi amacı; okul yönetimine bu yönde sorumluluk yükler.
• Türk Ceza Kanunu (No. 5237) — Madde 278–280: Suç ihbarı zorunluluğu. Okul personeli, bir suçun işlendiğini öğrendiğinde yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.
• MEB Genelgesi (2012/29 ve güncellemeleri): Okullarda risk altındaki öğrencilerin tespiti, izlenmesi ve ilgili birimlere bildirilmesine ilişkin yükümlülükler.
• Okul Güvenliği Genelgesi (MEB, 2023): Okul yöneticileri ve personelin güvenlik tedbirlerine ilişkin görev tanımları.
• PDR Hizmetleri Yönetmeliği: Gizlilik ilkesi ile zorunlu bildirim yükümlülükleri arasındaki denge.

🔒  Gizli Tutulabilir	📢  Bildirim Zorunludur
Kişisel duygusal sorunlar Aile çatışmaları (doğrudan zarar riski yoksa) Geçmişteki olumsuz yaşantılar (aktif tehlike yoksa) Akran ilişkisi sorunları (ciddi tehdit yoksa)	Kendine veya başkasına zarar verme niyeti Silah edinme veya kullanma planı İstismar veya ihmal şüphesi Bir suçun işleneceğine dair somut bilgi

🌍  BÖLÜM 7 — DÜNYA DENEYİMİNDEN DERSLER

Ülke Karşılaştırması  ·  Politika Yapıcılar  ·  Kanun Koyucular  ·  Emniyet Güçleri

Ülke	Tetikleyici Olay	Yanıt	Sonuç	Türkiye’ye Ders
🇺🇸 ABD	Columbine 1999 288 okul saldırısı (2009–18)	Secret Service NTAC tehdit değerlendirme modeli, Virginia Kılavuzları, Kırmızı Bayrak yasaları	Tehdit değerlendirme modeli bulunan okullarda önlenen vakalar arttı; silah yasası reformu hâlâ tıkalı	TDE modeli ve leakage protokolü doğrudan uyarlanabilir
🇦🇺 Avustralya	Port Arthur 1996 35 ölü	12 günde ulusal ateşli silah anlaşması (NFA), yarı otomatik silah yasağı, 650.000+ geri alım, zorunlu güvenli saklama	O günden bu yana okullarda kitlesel saldırı yok	Olayın siyasi ivmesini kaçırmamak kritik; güvenli saklama zorunluluğu hayat kurtarıyor
🇬🇧 İngiltere	Dunblane 1996 16 çocuk + 1 öğretmen	1997’de tabanca yasağı, silah kulüplerine sıkı denetim, okul güvenlik standartları	28 yılda yalnızca 1 kitlesel saldırı; okul saldırısı: sıfır	Sivil ateşli silah erişimini kısıtlamak en güçlü koruyucu faktör
🇯🇵 Japonya	2000–2022 arası Sıfır okul saldırısı	Neredeyse sıfır sivil silah, ruhsat alma son derece güç ve pahalı	Okul saldırısı: sıfır. Ancak kitlesel bıçaklı saldırılar var	Türkiye’nin sıkı ruhsat sistemi koruyucu; aile silahına ev içi erişim kör nokta
🇫🇮 Finlandiya	Jokela 2007 (8 ölü) Kauhajoki 2008 (10 ölü) 10 ay arayla iki olay	İlk yanıt: her tehdidi polise bildir (başarısız). Evrim: okul temelli TDE modeli	İlk 3 ayda 64 okulda 70 tehdit — contagion çok belirgin; TDE modeli daha etkin	TÜRKİYE PARALELİ: Art arda 2 olay, 13 günlük pencere aktif. Sıfır tolerans değil, TDE!
🇧🇷 Brezilya	2022’den bu yana artış	Ulusal okul güvenliği yasası (2023), dijital gözetim artırıldı	Faillerin büyük bölümü ABD saldırılarını açıkça model almış	Sosyal medyada yabancı saldırı içeriğine erişim Türkiye’de de tetikleyici olabilir

A — Güvenli Silah Saklama Zorunluluğu

ABD’de okul saldırılarının yüzde sekseninde silah aile evinden alındı. Öneri: Ruhsatlı silah sahiplerine kilitli kasa zorunluluğu ve mühimmatı ayrı saklama şartı yasa ile düzenlensin; evde 18 yaşından küçük birey varsa denetim kapsamı genişletilsin.

B — Kırmızı Bayrak (Geçici Silah El Koyma) Yasal Altyapısı

Tehlikeli durum bildirimine dayalı, savcılık veya sulh ceza hakimliği kararıyla geçici silah el koymasına imkân tanıyan yasal düzenleme hazırlansın. Model: ABD Extreme Risk Protection Order (ERPO).

C — PDR Standart Norm Revizyonu (1:250 hedefi)

Fiili PDR/öğrenci oranı birçok okulda 1:500+ düzeyindedir. Yasal zorunlu norm 1:250’ye çekilmeli; tehdit değerlendirme eğitimi hizmet içinde yılda bir kez zorunlu tutulmalıdır.

D — Ulusal Okul Güvenliği Eylem Planı

MEB koordinasyonunda MEB, İçişleri, Adalet ve Sağlık Bakanlığı’nı kapsayan “Okul Güvenliği Kurulu” oluşturulsun. Görevleri: yıllık okul güvenliği raporu, tehdit değerlendirme standartları, RAM güçlendirme.

E — Sorumlu Medya Haberciliği için RTÜK Yönergesi

RTÜK’e, okul saldırısı haberlerinde sorumlu habercilik standartlarını zorunlu kılan yönetmelik değişikliği yapılması için politika önerisi sunulsun. Dayanak: Lankford ve Madfis (2018) ile DSÖ intihar haberciliği kılavuzu.

🛡  Proaktif Rol (Saldırı Öncesi)

🚨  Reaktif Rol (Kriz Anı)

Okul PDR’ı ve yönetimiyle düzenli bilgi paylaşımı protokolü oluşturun İlçe bazında “okul güvenliği irtibat polisi” modeli geliştirin (danışman rolü ön planda) Sosyal medyada tehdit içerikli paylaşımları taramak için dijital istihbarat kapasitesi geliştirin Tehdit bildirimi alan polis ekiplerinin standart tehdit değerlendirme protokolünü uygulaması sağlansın Silah ruhsatı yenilemesinde 18 yaşından küçük çocuğu olan hane sahipleri için güvenli saklama denetimi zorunlu tutulsun

Her okul için en yakın karakolun ortalama müdahale süresi bilinmeli; 3 dakikalık hedef konulmalı Yılda en az bir kez gerçekçi aktif tehdit tatbikatı (okul idaresi, PDR ve polis birlikte) Olay sonrasında polis bilgi akışını yöneten protokol: sosyal medyaya önceden bilgi sızdırmama Kriz sonrası 24 saat içinde adli psikolog destekli ifade alma — özellikle çocuk tanıklar için Olay mahallinde basın mensuplarına bilgi akışını kontrol eden sözcü protokolü

❌  Sıfır Tolerans (Finlandiya’da Başarısız Oldu)	✅  Tehdit Değerlendirme (Önerilen Model)
Her tehdidi otomatik polise yönlendir Polis yüzlerce “düşük riskli” öğrenciyi sorgulamak zorunda kaldı Gerçek risklileri ayırt etmek imkânsızlaştı Okul-polis ilişkisi gerildi Kaynaklar tükendi, etkinlik düştü	Okul ekibi (PDR + yönetici + öğretmen) önce değerlendirsin Yalnızca yüksek riskli vakalar polise iletilsin Polis bu vakalara odaklanabilsin Okul-polis iş birliği protokolü yazılı olsun Düşük riskli öğrenciler okul içinde desteklensin

📊  Kritik Veri: G7 Karşılaştırması

2009–2018 arasında G7 ülkelerinin tamamında kayıtlara geçen okul saldırısı sayısı: 5

Aynı dönemde ABD: yaklaşık 288 okul saldırısı

Japonya, Almanya, İtalya ve İngiltere’nin ortak özellikleri:

• Sivil ateşli silah erişimi son derece kısıtlı
• Ruh sağlığı hizmetleri okula entegre
• Medyada sorumlu habercilik kültürü var
• Okul ekibine dayalı erken müdahale mekanizmaları işlevsel

Politika penceresi açıktır: Avustralya 35 kişiyi kaybettikten 12 günde yasal düzenleme yaptı.

🔴  ACİL NUMARALAR Emniyet: 155 Jandarma: 156 İlk Yardım: 112 Çocuk İhbar Hattı: 182 RAM: _______________ İl MEM: _______________	🔵  PDR ADIM SIRASI Sinyali al ve yazılı kayıt yap Öğrenciyi 24–48 saat gözlemle Müdürü bilgilendir (yazılı) Aile görüşmesi yap TDE ekip kararı al Gerekirse RAM / emniyet
🟠  SINIFTA GÖRDÜM — NE YAPAYIM? Tehdit içeren ifade → PDR’ı ara Silah sözü → Müdürü hemen bildir Ani davranış değişimi → Form doldur Şüpheli nesne → Öğrenciye dokunma, yönetimi çağır Sosyal medyada görüntü → PDR + Müdür	🟢  VELİ ARAMA — DOĞRU YAKLAŞIM ✓ Sakin ve bilgilendirici dil kullan ✓ “Birlikte değerlendirmek istedim” de ✓ Silah güvenliğini nazikçe sor ✗ Tanı koymayın ✗ Sosyal medyada paylaşmayın